TANZİMAT 1 - 2. DÖNEM KARŞILAŞTIRMASI

BİRİNCİ DÖNEM TANZİMAT EDEBİYATI (1860-1876)

1. Divan edebiyatının anlaşılamazlığından kutulmak ve Batılı edebiyatını Türk edebiyatına uygulamayı istemişler fakat biçim yönüyle Divan edebiyatından kopamamışlardır.
2. Konu olarak; vatan, millet, hak, adalet, özgürlük gibi kavramlar ilk kez bu dönemde kullanılmıştır.
3. İlk kez batılı anlamda esereler bu dönemde verilmiştir.
4. İlk noktalama işaretleri bu dönemde kullanılmıştır.
5. Edebiyattan toplumun bilinçlenmesi amacıyla yararlanılmıştır.
6. ''Sanat toplum içindir'' görüşünü savunmuşlardır.
7. Dilde sadeleşmeyi savunmuş, fakat bunda başarılı olunamamıştır.
8. İlk kez roman, hikaye, tiyatro, gazete, makale, fıkra, eleştiri, anı ve bunun gibi birçok tür bu dönemde kullanılmaya başlanmıştır.
9. Başlıca şairleri: Şinasi, Namık Kemal, Ziya Paşa, Şemsettin Sami, Ahmet Mithat, Ahmet Vefik.

İKİNCİ DÖNEM TANZİMAT EDEBİYATI (1876-1895)

1. Bireysellik ön plana çıkmıştır.
2. Sanat için sanat, görüşü benimsenmiştir.
3. Dil ağırlaşmıştır.
4. Siyasi baskıdan dolayı edebiyatçılar fikirlerini hürce savunamamış, eserlerinde kişisel duygularını ve düşüncelerini dile getirilmişlerdir.
5. Konu olarak: Kölelik ve cariyelik işlenmiştir.
6. Tiyatro metinleri oynanmak için değil okunmak için yazılmıştır.
7. Roman ve hikayede realizm ve natüralizm akımları, şiirlerde ise romantizim akımının etkileri görülür.
8. Gazetecilik, önemini yitirmiştir.
9. Hece ile birlikte aruz kullanılmıştır.
10. Divan edebiyatı nazım biçimleri bırakılmıştır.
11. Şairler, güzel olan her şeyi şiirin konusu yapmışlardır. Bu yönüyünden dolayı Servet-i Fünun şiirinin alt yapısını oluşturmuştur.
12. Roman ve öykü yazmada birinci döneme göre daha başarılı ürünler verilmiştir.
13. Bu dönemde ürünler veren Muallim Naci, Dinav edebiyatının tek savunucusudur.
14. Başlıca şairleri: Recaizade Mahmut Ekrem, Abdülhak Hamit Tarhan, Sami Paşazade Sezai, Muallim Naci, Nabizade Nazım.